Monşer Hangi Dilde?
İzmir’de 25 yaşında, arkadaş ortamında sürekli espri yapan ama her şeyin anlamını derin derin sorgulayan bir insanım. Ya da aslında şöyle demek gerek: Hayatta her şeyin komik bir tarafı olduğunu bilen, fakat içten içe her şeyi fazla düşünen bir insanım. Esprilerim bazen çok keyifli oluyor, bazen de kafamda “Acaba neden bu kadar mizahi takılmaya çalışıyorum, gerçekten insanlar bunu seviyor mu?” diye sormama neden oluyor. Neyse ki, bu yazı da biraz böyle olacak: Hem komik, hem düşündürücü, hem de bazen biraz fazla derin. “Monşer hangi dilde?” sorusuna cevap ararken, biraz da kendimle dalga geçmeyi ve her şeyi sorgulamayı tercih ettim.
Monşer Nedir? Hangi Dilde Kullanılır?
Beni tanıyanlar bilir, çok meraklı biriyimdir. Yani, bir şey hakkında bilmediğimi fark edince, onu öğrenene kadar rahat edemem. Bu yüzden bir gün, bir arkadaşım “Monşer” dedi. Herkes güldü. Ben de içimden “Hımmm, monşer nedir ya? Türkçe mi, Fransızca mı, neyin nesi?” diye düşündüm. Çünkü şunu iyi biliyorum: Eğer bir kelime, grup sohbetine girdiğinde gülüşmeler yaratıyorsa, o kelime ya çok anlamlıdır ya da tamamen saçmadır. Ve ben her zaman ilk seçenekle ilgileniyorum. Bir insan neden sürekli ‘monşer’ desin ki?
Monşer, aslında Fransızca kökenli bir kelimedir ve Fransızca’daki “monsieur” kelimesinin bir nevi Türkçe’ye uyarlanmış halidir. Fransızca’daki “monsieur” kelimesi, “beyefendi” ya da “bay” anlamına gelir. Ama işin komik yanı şu: Türkiye’de, özellikle bazı çevrelerde “monşer” kelimesi, bu anlamda kullanılmaz. Bizde “monşer”, genellikle komik bir şekilde, abartılı ve biraz da şımarık bir dille, kişiyle alay etmek için kullanılır. Kısacası: Ne olduğu belli olmayan ama etkili bir kelime.
İlk kez “monşer”i duyduğumda, “Yok ya, öyle bir kelime yok, bence şu anda şaka yapıyorsunuz” diye düşündüm. Ama araya başka biri girince, “Yok, monşer kesinlikle var, öyle derler!” dedi. Tabii, o anda bana düşen görev, olayı daha fazla sorgulamadan kabul etmek oldu. Ama hala kafamda şüphelerim vardı: Fransızca mı? Yoksa İzmir şehrinin özgün bir icadı mı?
Monşer’in İzmir’deki Macerası
İzmir’de büyüdüm, dolayısıyla “monşer” kelimesinin yerleşik olduğu bir kültürle iç içe oldum. Bir akşam, kahvede otururken bir arkadaşım bana dönüp, “Monşer, seninle gerçekten ciddi bir şey konuşmamız lazım!” dedi. Tabii ki cevabım da hazırdı: “Ciddi olmak? Benim hayatımda ciddi olmak yok monşer!” Bu esprili şekilde, hem konuyu geçiştirmeye hem de ortamı ısıtmaya çalışıyordum. Arkadaşımın yüzündeki gülümseme, her şeyin yolunda olduğunu gösteriyordu. “Monşer” kelimesi bir anda sıradan bir şey haline gelmişti; ama içimde hala bir merak vardı: Bu kelime gerçekten neden popülerdi?
Bir süre sonra, bir arkadaşım daha gelip aynı şekilde “Monşer!” dediğinde, artık biraz daha dikkatle baktım. Kimse neden “monşer” dediklerini tam olarak açıklamıyordu. Sadece gülüyorlardı. İzmir’de, özellikle gençler arasında bir kelime haline gelmişti. Ama bu kelime yalnızca esprili olmakla kalmıyor, bazen küçük alaylar içeren bir anlam da taşıyordu. Yani, birine “monşer” demek, bir yandan ona saygı gösterdiğinizi, diğer yandan da ona komik bir şekilde yakın olduğunuzu belirten bir jestti. Monşer, ciddi bir şey konuşulacaksa önce bir gülme krizi yaratacak kadar güçlüydü.
Monşer ve Toplumdaki Yeri
Şimdi, İzmir’de “monşer” kelimesinin neden bu kadar popüler olduğunu biraz daha açalım. Gerçekten, sosyal medyada, arkadaş sohbetlerinde ve hatta bazen mağaza çalışanlarıyla yapılan diyaloglarda bu kelimeye rastlıyoruz. İzmir’in kendine özgü esprili ve biraz da sarkastik havası, “monşer” kelimesiyle birleştiğinde, ortaya bir mizah kültürü çıkıyor. Mesela, bir kafede siparişi verirken, garsona “Monşer, bir kahve alabilir miyim?” demek, bambaşka bir anlam kazanıyor. Böylelikle, kahvemin yanına şıklık da eklemiş oldum, hem de hiçbir şeyin farkında olmayan o garsonu güldürerek.
Düşünsene, bu kelimeyi bilmeyen birinin karşısına geçip, “Monşer, bu işleri bana bırak!” desen, o kişi muhtemelen seni iki saniye boyunca ciddi sanacak ve ne yapacağını bilemeyecek. İşte o an, “monşer”i kullanan kişiye olan bakış açısı değişiyor. Çünkü kelimenin gizemi, insanı bir anda tanıdık hale getiriyor. “Monşer”, aslında o kadar derin bir şey değil ama öylesine bir hava yaratıyor ki, bazen kendimi çok önemli biriymişim gibi hissettiriyor.
Monşer’i Nerede Kullanabilirim?
Düşündüğümde, bu kelimeyi hangi ortamlarda ve nasıl kullanabileceğim konusunda küçük bir liste yapmaya karar verdim. Çünkü bir kelimeyi doğru yerde kullanmak da çok önemli, yoksa kaybolur gider. İşte “monşer” kelimesiyle ilgili bazı kullanımlar:
1. Arkadaş Ortamında: “Monşer, yeni telefon aldım, beni kutlamaya ne zaman geleceksiniz?”
2. Kahveciye Sipariş Verirken: “Monşer, bir latte rica ediyorum, ama biraz da soğuk olsun.”
3. Birine Komik Bir Tavsiye Verirken: “Monşer, sana bir tavsiyem var: Spor yapma, direkt eğlen!”
4. Ağırbaşlı Bir Konuşmada: “Monşer, bu konuda gerçekten çok doğru söyledin, fakat…” (İç ses: Yok ya, niye böyle ciddiyim ki şimdi?)
5. Düğün veya Davetlerde: “Monşer, seninle bir fotoğraf çektirebilir miyim?”
Evet, fark ettim ki, bu kelimeyi kullanmak o kadar keyifli ki, bazen saçmaladığımı fark etmeden insanlara “monşer” diyerek hayatımı renklendiriyorum. Şu an belki bazı arkadaşlarım da bu yazıyı okurken “Monşer, bu yazıyı sen yazmışsın, ne kadar da doğru tespitler!” diyecekler.
Sonuç: Monşer Hangi Dilde?
Sonuç olarak, “Monşer hangi dilde?” sorusunun cevabı basit: Fransızca kökenli bir kelime, ama kullanımı tamamen Türkçe bir sosyal fenomene dönüşmüş. İzmir’deki gençlerin arasında sıkça kullanılan ve daha çok esprili, eğlenceli bir şekilde karşımıza çıkan bu kelime, aslında dildeki evrimini çok hızlı bir şekilde tamamlamış. Ama unutmayın, “monşer” diyerek ciddiyetten uzaklaşmak, bir noktada biraz kendinle dalga geçmek de olabilir. Hem hayatı bu kadar ciddiye almanın gereği yok, değil mi monşer?